STOWARZYSZENIE NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA NATURALNEGO GMINY CHOSZCZNO

Nasze Choszczno

Uwagi do raportu oddziaływania na środowisko dla „budowy parku elektrowni wiatrowych Choszczno wraz z infrasktukturą towarzyszącą”

Dokument wraz z załącznikami przesłany do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz do Krajowej Komisji Oddziaływania na Środowisko

Raport nie zawiera ważnych powiązań z innymi dokumentami które winny być w całości włączone do przedstawionego planu. Między innymi brak jest powiązania z:

1) Planem Zagospodarowania Województwa Zachodniopomorskiego.

- w szczególności brak jest uzgodnionego stanowiska na poziomie województwa dotyczących m.in.:

a) minimalnych odległości od zabudowań określonych na 1000m (w chwili rozpoczęcia prac nad projektem farmy odległość ta wynosiła 1500m i z niewiadomych przyczyn w ogóle nie brana była pod uwagę))

b) minimalnych odległości od istniejących i projektowanych farm wiatrowych na nie mniej niż 5000m.

- opracowanie nie spełnia tych ustaleń

Należy zauważyć, że wyłożony projekt planu w opisie dotyczącym m.in. oddziaływań skumulowanych na ptaki i nietoperze winien określać zsumowane oddziaływanie wszystkich farm istniejących i projektowanych- nie uwzględniono w projekcie.

c) projektowane odległości pomiędzy pojedynczymi turbinami mają wynosić mniej niż 2 km- brak  wykonania wymaganego studium krajobrazowego uwzględniającego m.inn. powiązania widokowe, szczególnie w odniesieniu do obszarów chronionego krajobrazu.

Przedpola z dróg i planowanej do ponownego uruchomienia czynnej w poprzednich latach lini kolejowej oraz na przyrodnicze dominanty przestrzenne i sylwetki historycznych układów osadniczych także winny zaistnieć w brakującym studium krajobrazowym, tym bardziej, że Burmistrz Choszczna lipcu 2011r wraz z włodarzami gmin z: Barlinka, Drawna, Kalisza Pomorskiego, Mirosławca, Pełczyc, Połczyna Zdroju, Wierzchowa i Złocieńca oraz  marszałek województwa zachodniopomorskiego OLGIERD GEBLEWICZ i DARIUSZ TRZCIŃSKI, prezes zarządu Kolei Bałtyckiej SA podpisali list intencyjny zakładający współpracę w ramach projektu zatytułowanego „Rewitalizacja nieczynnej linii kolejowej nr 410 na odcinku: Połczyn-Zdrój - Złocieniec - Wierzchowo - Mirosławiec - Kalisz Pomorski - Drawno - Choszczno - Pełczyce - Barlinek dla celów rozwoju turystyki aktywnej - Bałtycka Kolej Turystyczna".

Stowarzyszenie już wnioskowało, aby pojedyncze siłownie wiatrowe były tak zaprojektowane, aby nie było ich widać z obszarów chronionego krajobrazu- inne założenia tj. umieszczenie wiatraków pomiędzy tymi obszarami które są od siebie oddalone od 1 do 4 km w sposób oczywisty burzą integralność tych obszarów.

 

Stowarzyszenie uważa, że formy ochrony krajobrazu tj. obszar chronionego krajobrazu F Bierzwnik, które występują naprzeciwko siebie a mają być wypełnione instalacjami elektrowni wiatrowych w istocie stanowią naturalną otulinę obszarów NATURA 2000 i dlatego z uwagi na częste penetrowanie przez nietoperze i ptaki powinny być wyłączone z możliwości instalowania wysokich turbin wiatrowych.

O sprzyjających warunkach dla ptaków drapieżnych świadczy opinia Towarzystwa SALAMANDRA, w której czytamy, że „analizowana powierzchnia ma ponadprzeciętne znaczenie dla ptaków szponiastych”. Konkluzja jak najbardziej trafna, tym bardziej, ze w pobliżu projektowanej farmy znajdują się liczne rybne stawy hodowlane, głównie w okolicy Chełpy w odległości około 1000m od projektowanej elektrowni wiatrowej , bardzo często i chętnie odwiedzane przez ptaki drapieżne- należy przypuszczać, że w większości są to ptaki z obszarów NATURA 2000, czego oceniany raport w ogóle nie opisuje, a stawy te są odwiedzane m.inn przez rybołowy, bieliki, kanie i inne ptaki jastrzębiowate, co potwierdzają właściciele stawów. M.inn.  właściel stawów w Chełpie stwierdził, że w niektórych okresach widuje około 20 bielików, co jednoznacznie wskazuje że są to osobniki z terenu pobliskiego obszaru NATURA 2000.

Z uwagi na małe odległości, powiązania widokowe winny być tak zaprojektowane aby nie burzyć integralności obszarów chronionych. (aktualnie nie przedstawiono studium krajobrazowego ograniczając się jedynie do wskazania przez Burmistrza Choszczna na istnienie 5 (pięciu) fotomontarzy na wskazanej nam stronie internetowej., (tj. wielokrotnie mniej niż projektowanych wież wiatrowych.)

2) Informacją dotyczącą polityki lokalizacyjnej zespołów elektrowni wiatrowych na obszarach województwa zachodniopomorskiego oraz w regionach sąsiednich- Regionalne Biuro Gospodarki Przestrzennej Województwa zachodniopomorskiego

- przedłożony plan pozostaje w jaskrawej sprzeczności z tą polityką.

3) Uchwałą nr XXXIV/419/2010 z 28 stycznia 2010r. w sprawie zatwierdzenia planu odnowy i rozwoju wsi Wardyń w latach 2010-2017.

Uchwała zawiera w swych wnioskach istnienie zgodności z strategią „poprawa jakości życia i wzmocnienie potencjału wsi na pomorzu myśliborskim”

Przedłożony projekt plany jest sprzeczny z tą uchwałą gdyż zakłada m.inn. degradację środowiska krajobrazowego i wskazuje na pogorszenie jakości życia okolicznych mieszkańców.

4) Uchwałą Rady Miejskiej nr XXXVII/468/2010 z dnia 24-06-2010r.

Uchwała ta rozpoczyna prace nad projektami dodatkowych ferm wiatrowych w bardzo bliskiej odległości, która nie odpowiada uzgodnieniom zawartym w planie zagospodarowania województwa zachodniopomorskiego.

Ponadto przyjęte warunki z tej lokalizacji winny być wzięte pod uwagę w części opracowania dotyczącego skumulowanego oddziaływania w prognozie oddziaływania na środowisko, co celowo zostało pominięte.

5) uchwał i porozumień z gmin sąsiednich a przede wszystkim z gminą Recz dotyczących przystąpienia do prac związanych z siłowniami wiatrowymi.

- brak jest tych założeń w opracowaniu dotyczącym oddziaływań skumulowanych.

6) Dyrektywa 2003/35/WE parlamentu europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE

Dyrektywa ta zakłada, że  „wśród celów Konwencji z Aarhus znajduje się pragnienie zagwarantowania praw udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji w sprawach środowiskowych w celu przyczyniania się do ochrony prawa do życia w środowisku, które jest odpowiednie dla zdrowia i ogólnego dobra.

Przytoczone założenie zgodne jest ze stanowiskiem Stowarzyszenia, które kilkakrotnie prosiło Burmistrza o przeprowadzenie szerokich konsultacji społecznych przede wszystkim w miejscowościach bezpośrednio graniczących z projektem farmy.

Ponieważ mieszkańcy nie wypowiedzieli się na temat spodziewanej zmiany środowiska w jakim chcą żyć uważamy, że przedstawiony projekt pozostaje w sprzeczności z tą dyrektywą.

Ponadto przedstawiony projekt planu nie zawiera wystarczająco szczegółowego  opisu  lub całkowity brak skutków;

- społecznych, gospodarczych, turystycznych, historycznych, kulturowych, przyrodniczych i krajobrazowych.

W dniu 14 czerwca 2008r. w Newcastle  w wyniku obrad Rady Europy Nostra ogłosiła DEKLARACJĘ W SPRAWIE WPŁYWU ELEKTROWNI WIATROWYCH NA KRAJOBRAZ.

Stowarzyszenie uważa, że założenia wypracowane podczas tych obrad winny znaleźdź się w projekcie planu.

Przede wszystkim projekt planu w ogóle nie zawiera opracowań dotyczących :

- wpływu na poszczególne osoby i wspólnoty znajdujące się w pobliżu turbin wiatrowych, hałasu i uciążliwości infradźwięków, przechwytywania światła (tzw. migotanie cienia), potencjalne zawalenie się konstrukcji, awarie i związane z tym wycieki płynów chodzących i smarnych, spadek wartości gruntów.

Międzynarodowe Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w swych zaleceniach wskazuje na obniżenie wartości gruntów o min. 40% w przypadku istnienia pojedynczego wiatraka w odległości nie mniejszej niż 1600m. Projekt planu powinien zawierać informacje o ewentualnym odszkodowaniu z tego tytułu które będzie ponosił inwestor, aby w przyszłości uchronić lokalną społeczność występującą w roli podatników przed tym faktem.

- brak jest oceny  nieodwracalnych szkód dotyczących krajobrazu.

- brak jest w planie obowiązku usunięcia przez inwestora turbin wiatrowych po zakończeniu ich eksploatacji.

Uważamy, że koszty te inwestor winien ponosić proporcjonalnie do czasu przewidywanego funkcjonowania farmy lub przez okres maksymalnie 25 lat.

W projekcie planu brak jest założenia, że : w przypadku stwierdzenia szkodliwego działania zespołu elektrowni wiatrowych na zdrowie mieszkańców zostaną podjęte odpowiednie działania zapobiegawcze z demontażem budowli włącznie oraz wypłatą przez inwestora odpowiednich odszkodowań.

Stowarzyszenie zwraca uwagę na istnienie szeregu badań naukowych stwierdzających znaczną szkodliwość na zdrowie ludzkie, które zostały potwierdzone przez Biuro Analiz i Dokumentacji  Kancelarii Senatu w dokumencie OT-600 sporządzonego w kwietniu 2011r.  W dokumencie tym stwierdzono wprost, że m.inn. „obecnie ilość badań i publikacji jest na tyle wystarczająca, aby nie kwestionować szkodliwego i uciążliwego wpływu infradźwięków wytwarzanych przez turbiny wiatrowe”

Ponieważ  raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawiera opracowań dotyczącego wpływu na zdrowie ludzi w perspektywie czasu krótkiego oraz czasu długiego obejmującego okresy np. 2, 3, 5 i 10 lat uważamy, że nie podaje wystarczających danych dla wydania pozytywnej decyzji środowiskowej.

Prognoza oddziaływania na środowisko nie zawiera analizy i oceny

istniejącego stanu środowiska oraz potencjalne zmiany tego stanu w przypadku

realizacji projektowanego dokumentu.

 

Nie zostały w ogóle zbadane na obszarze planowanej inwestycji płazy, gady oraz nocne ptaki drapieżne, co pozostaje m.inn. w sprzeczności z art. 51 pkt 2 ust 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie…

Ponieważ obecność tych organizmów została wskazana w waloryzacji przyrodniczej gminy Choszczno uważamy, że dla właściwej oceny stanu środowiska należało przeprowadzić odpowiednie badania.- obecność dużych jezior od strony Choszczna i Korytowa oraz Wardynki i licznych rowów melioracyjnych i niezwaloryzawanych na obszarze projektu oczek wodnych i remiz śródpolnych wskazuje na potencjalne możliwości ich bytowania i przemieszczania się w projektowanym terenie.- takiej inwentaryzacji nie sporządzono, a dla określenia minimalnych odległości turbin od tych obszarów jest to konieczne.

Brak jakichkolwiek obserwacji nocnych w przypadku ptaków wskazuje na niedopracowanie prognozy także w zakresie określenia przelotów ptaków wodnych na żerowiska, noclegowiska oraz intensywnych przelotów w czasie godów i nocnych migracji w czasie wiosennych i jesiennych wędrówek.

Stowarzyszenie wnioskowało do Burmistrza o udzielenie tych informacji o środowisku, jednakże nie została ona należycie udzielona i poparta odpowiednimi badaniami, dlatego uważamy, że prognoza musi być uzupełniona.

 

W  raporcie brak jest informacji na temat ekologicznych systemów sieci obszarów chronionych a przede wszystkim informacji na temat dwóch korytarzy ekologicznych o randze krajowej; dolina Iny tworzy połączenie obszarów o znaczeniu międzynarodowym 6M i 7M (pojezierze Drawskie, Obszar Drawy) z obszarem 1M(Dolna Odra) Cały obszar gminy jest włączony do tych dwóch korytarzy ekologicznych.

Raport nie zawiera opracowania w jaki sposób farma może wpłynąć na te sieci.

Stowarzyszenie uważa, że obszar wyznaczony przez rzekę Wardynkę jest zbyt wąski aby umożliwić efektywne przemieszczanie się dużych zwierząt kopytnych oraz ptaków, które potrzebują odpowiednich miejsc odpoczynku podczas przelotów.

Stowarzyszenie posiada dowody na to, że teren farmy jest miejscem odpoczynku ptaków podczas przelotów wiosennych i jesiennych.

Brak jest w raporcie informacji o szlakach uczęszczanych przez te zwierzęta- z uwagi na charakter tych połączeń uważamy, że prognoza winna zawierać w swym opracowaniu informacje jak inwestycja może wpłynąć na przemieszczanie się tych zwierząt, biorąc pod uwagę przede wszystkim skumulowane oddziaływanie istniejących i projektowanych farm wiatrowych.

 

 

Ponieważ określone w prognozie założenie, że „określenie zasięgu izolinii natężenia hałasu  (izofon) możliwe jest po ustaleniu lokalizacji poszczególnych elektrowni oraz ich typu, a zwłaszcza mocy akustycznej i wysokości.” Oraz, że „w chwili obecnej, przy projektowanym posadowieniu elektrowni wiatrowych, zasięg izofon nie wpływa negatywnie na sąsiadujące z terem projektu planu tereny zabudowane” uważamy, że jest to założenie hipotetyczne, gdyż nie przedstawiono typów elektrowni i ich wysokości.

Ponadto nie przedstawiono graficznej prezentacji odpowiednich izofon charakteryzujących wartości natężenia dźwięków tak z pojedynczej jak i z zespołu elektrowni.

Przy takiej niepełnej informacji założenie o braku szkodliwego hałasu nie zasługuje na uwzględnienie.

 

Liczba gatunków ptaków wynosząco 23 i 25 gatunków jest zdecydowanie niższa niż faktycznie występująca na tym obszarze. Waloryzacja przyrodnicza gminy wskazuje na istnienie 148 gatunków ptaków i to przy założeniu, że nie są to wszystkie gatunki występujące.

Pominięto całkowicie gatunki ptaków wróblowatych, które niewątpliwie stanowią trzon liczebności w zgrupowaniach ptaków w krajobrazie rolniczym.

Brak danych o całkowitej liczebności przelotów ptaków rodzi poważne konsekwencje, ponieważ uniemożliwia oszacowanie na tej podstawie przewidywanej śmiertelności ptaków na analizowanej powierzchni.

Ponadto założono zbyt małe odległości od gniazd ptaków drapieżnych. Uważamy, że odległości te powinny być tak dobrane aby umożliwić ptakom kontakt w okresie godów- dotyczy to głównie myszołowa zwyczajnego, który na stałe zadomowił się na terenie naszej gminy.

Nie wskazano w ogóle na miejsca żerowania bociana białego- uważamy, że są to wszystkie łąki znajdujące się po wszystkich stronach omawianego planu. Załączone mapki celowo nie zawierają zaznaczonych łąk oraz cieków wodnych.

Stowarzyszenie negatywnie ocenia także możliwości utraty miejsc występowania czajek, gdyż są to ptaki charakterystyczne w naszym krajobrazie i powinny mieć możliwości przebywania tu nieprzerwanie.

W zakresie oddziaływania na ptaki projektowana farma będzie oddziaływac bardzo negatywnie, co jest sprzeczne m.inn. z podstawowym statutowym działaniem Stowarzyszenia, które promuje inwestycje ekologiczne, które nie oddziałują negatywnie na środowisko lokalne.

Ponadto w przypadku nietoperzy raport stwierdza, że na terenie opracowania „w każdej porze roku notowano bardzo wysoką średnią aktywność nietoperzy, z bardzo wyraźnym szczytem o niespotykanym natężeniu w sierpniu.” Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że stwierdzono obecność karlika średniego Pipistrellus kuhlii, którego obecność na naszym obszarze jest rzadkością, Stowarzyszenie domaga się przeprowadzenia szczegółowych badań oraz ewentualnych czynności osłonowych wykluczających negatywne oddziaływanie wiatraków a w szczególności ustanowienie obszaru podlegającego specjalnej ochronie.

Ponieważ na tym terenie jak już zaznaczono występują bardzo licznie nietoperze, które także bardzo licznie migrują przez ten obszar,  co potwierdza opinia Pana dr Kokurewicza (współpracownika Pani dr Furmankiewicz, specjalistę, która odczytała część wyników głosów nietoperzy- raport nie podaje jednak z jakich dat one dotyczą!)

Stowarzyszenie uważa, że badania zostały wykonane przez osoby nieposiadające odpowiedniej wiedzy w tym zakresie i dlatego wystąpiło o opinie cenionych naukowców, którzy jednoznacznie stwierdzili, że przy obecnych wynikach badań budowa instalacji turbin wiatrowych spowoduje wystąpienie szkody na środowisku nie tylko lokalnym.

 

 

Uważamy, że liczebność ptaków drapieżnych została zaniżona, jednak przedstawione wyniki badań i tak wskazują na ponadprzeciętne znaczenie dla ptaków szponiastych- co potwierdza że wpływ wiatraków nie  został właściwie oceniony. W okresie letnim średnia ich liczebność wyniosła 3,7 i 5,0 osobników, co znacznie przewyższa średni stan dla Pomorza zachodniego, i jest potwierdzone wieloletnimi badaniami Stowarzyszenia Salamandra.

 

Stowarzyszenie stoi na stanowisku, że ze względu na ponadprzeciętną ilość występowania nietoperzy należy zarzucić plan budowy farmy na projektowanym terenie.

Ponadto wykorzystane urządzenia do badania głosów nietoperzy w ilości kilku różnych nie zostało odpowiednio przeniesione na uzyskane wyniki lecz zbiorczo pomieszane lub wybiórczo zebrane co w efekcie mogło zaniżyć i tak wysoki stan nietoperzy.

Nie zbadano zimowisk nietoperzy i ich miejsc rozrodu, ale zaznaczono, że są tu powojenne pozostałości umocnień wojskowych, które naszym zdaniem są miejscem dużych zgromadzeń nietoperzy- celowo nie opisano tego w raporcie.

 

Wskazano na nieprawdziwe informacje, że w odległości 20 km nie dokonano badań na nietoperzach, gdy tymczasem takie badania wykonały Lasy Państwowe oraz w gminie Krzęcin w przypadku budowy farm wiatrowych oddalonych o około 4 km, oraz około 7km i 15 km. Ponadto w odległości około 20 km istnieje farma w okolicy Stargardu Szczecińskiego, na potrzeby, której niewątpliwie dokonano badań na nietoperzach.

 

Stowarzyszenie uważa, że w przypadku  nietoperzy wysunięto konkluzje sprzeczne z otrzymanymi wynikami oraz powołano się na autorytet specjalisty, przy rzeczywistym braku jego udziału w pracach terenowych, co jest nadużyciem bardzo poważnym i jednoznacznie wskazuje na celowe manipulacje, które zdaniem Stowarzyszenia winno być zbadane przez Prokuraturę, gdyż zachodzi podejrzenie celowego firmanctwa.

 

Biorąc pod uwagę powyższe uważamy, że przedłożona prognoza jest przedwczesna oraz, że ta prognoza oddziaływania na środowisko jest wadliwa w części dotyczącej zebranych wyników badań jak przede wszystkim w części dotyczącej wniosków badań nietoperzy- co wskazuje na brak udziału wykwalifikowanych specjalistów.

 

Stowarzyszenie wnosi o negatywne wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach budowy farmy wiatrowej.

Stowarzyszenie ubolewa, że nie zostało uznane wcześniej za stronę w postępowaniach prowadzonych przez RDOŚ w Szczecinie (wniosek z dnia 11 kwietnia 2011r.), gdyż chcieliśmy mieć wpływ m.inn. na zakres raportu (ptaki drapieżne nocne, gady, płazy, pszczoły i inne owady…)

Przedstawiony raport w całości wskazuje na poważne zagrożenie dla środowiska lokalnego i dlatego wnosimy o pomoc w zakresie ochrony naszego środowiska poprzez negatywne zaopiniowanie tego przedsięwzięcia.

 

Jednakże w przypadku zaistnienia wystarczających przesłanek zdaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie do wydania decyzji środowiskowej wnosimy o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w tym zakresie. Wniosek ten uzasadniamy celami statutowymi Stowarzyszenia oraz faktem, że dyskusja nad planem oraz prognozą oddziaływania na środowisko przewidziana jest przez Burmistrza Choszczna w dniu 26 marca 2012r. a uwagi można wnosić do 26 kwietnia 2012r..Ponadto w dniu 18 stycznia przedłożono uzupełnienie do raportu o czym społeczeństwo nie poinformowano.

 

Do korespondencji dołączono następujące załączniki:

 

  1. Opinia dr Kokurewicza w zakresie badan hirepteroogicznych.
  2. Opinia dr Andrzeja Kepela z Towarzystwa Salamandra w zakresie badan hirepteroogicznych.
  3. Opinia Towarzystwa Salamandra z zakresu wyników badań ornitologicznych.
  4. Opinia mgr M. Południewskiego z Towarzystwa Ochrony Orłów zakresu wyników badań ornitologicznych.
  5. Zestawienie listy protestów osób przeciwko budowy zespołu elektrowni wiatrowych.